Birinci Dünya Savaşı genellikle cephelerdeki çatışmalar üzerinden anlatılır; ancak bu sayfalarda, savaşın daha sessiz ama etkisi daha derin bir yönüyle karşılaşıyoruz: inancın siyasetin hizmetine nasıl sokulduğu. Aynı başlık altında bir araya getirilen iki eserden oluşan kitabımız, Osmanlı Devleti’nin ilan ettiği “cihat”ın yalnızca dinî bir çağrı olup olmadığını, büyük güçlerin stratejik hesapları içinde şekillenen bir araç hâline gelip gelmediğini konu ediniyor.
Christiaan Snouck Hurgronje, İslam dünyasını yakından tanıyan bir araştırmacı olarak, cihat kavramının tarihsel anlamı ile savaş yıllarında yüklenen anlamı arasındaki farkı soğukkanlı bir çözümlemeyle ortaya koyuyor. Edward Frederic Benson ise daha eleştirel ve zaman zaman sertleşen bir üslupla, Almanya’nın bu süreci nasıl yorumladığını ve kendi çıkarları doğrultusunda nasıl yönlendirmeye çalıştığını gözler önüne seriyor. Bu iki bakış yan yana geldiğinde, aynı olayın ne kadar farklı şekillerde okunabildiği açıkça görülüyor.
Bu metinler, kesin yargılar dayatmaktan çok, okuru rahatsız eden sorularla baş başa bırakıyor. Dinî bir kavram ne zaman siyasetin aracı hâline gelir? Bir devlet, inancı gerçekten savunur mu, yoksa onu kullanır mı? Ve bu tür kararların arkasında görünen ile gerçek ne kadar örtüşür?