Bugün bildiğimiz Hıristiyanlık Nasıralı İsa ve havarilerinin mirası mı, yoksa Tarsuslu Pavlus’un tarihsel bir kurgusu mu?
Hıristiyanlık, genellikle Hz. İsa tarafından getirilmiş ve havarilerince birlik içinde yayılmış homojen bir inanç sistemi olarak yorumlanır. Ancak tarihsel veriler ve erken dönem metinleri, Hz. İsa’nın ölümünden hemen sonra başlayan derin bir çatışmaya ve yol ayrımına işaret eder.
Nasıralı İsa, Musa Yasası’na bağlı bir Yahudi peygamberi olarak yaşayıp öğretilerini sadece İsrailoğulları’na iletmişken, ölümünün ardından sahneye çıkan Tarsuslu Pavlus, onu evrensel ve ilahi bir “Kurtarıcı Mesih” figürüne dönüştürerek bugünkü Hıristiyanlığın temellerini atmıştır. Bu süreç, İsa’nın –kardeşi Yakup ve Başhavari Petros gibi– “gerçek” takipçileri ile Pavlus arasında, inancın özü, Musa Yasası’nın geçerliliği ve liderlik konusunda yaşanan şiddetli bir teolojik mücadele ekseninde biçimlenmiştir.
Dinler tarihi alanındaki araştırmalarıyla tanınan Prof. Dr. Zafer Duygu, İsa, Pavlus, İnciller kitabında bu karmaşık tarihsel sürecin ve güç mücadelesinin izini sürüyor. Bugün milyarlarca inananı olan Hıristiyanlığın, İsa’dan sonra sahneye çıkan bambaşka bir mimar ve onun takipçileri olan birtakım teologlar tarafından, çok farklı bir teolojik kurguyla ve hatta siyasal kaygılarla nasıl yeniden inşa edildiğini sorguluyor.
Kanonik ve apokrif İnciller, Pavlus’un mektupları, Elçilerin İşleri, erken kilise yazarları, pagan ve Yahudi kaynaklar gibi birincil metinleri doğrudan merkeze alan bu kitap, geleneksel kilisenin İsa’ya ve Hıristiyanlığın kuruluşuna ilişkin teogoni ve eskatoloji bağlamıyla “mit” haline gelen kabullerini, bizzat Hıristiyanlığın kaynaklarıyla sorguluyor.
Zafer Duygu, Pavlus’un Herodes hanedanı ve Roma otoriteleriyle olan karanlık ilişkilerini deşifre ederken, okuru şu can alıcı sorularla yüzleştiriyor: Pavlus, İsa’nın mesajını neden ve nasıl değiştirdi? Gerçek havariler tarihten nasıl silindi? “Kanonik” İnciller, tarihsel gerçekleri mi yoksa Pavlusçu propagandayı mı yansıtıyor?
İsa, Pavlus, İnciller bir yandan “tarihsel İsa” tartışmasına güçlü bir katkı sunarken, diğer yandan din, otorite, metin ve iktidar ilişkisini de görünür kılıyor ve okurunu mit ile tarih arasındaki ince çizgide bir entelektüel yolculuğa davet ediyor.
