Karizma

Mikrososyoloji uzmanı Randall Collins; İsa’yla Kleopatra’dan Jeanne d’Arc’a, Arabistanlı Lawrence’la Marilyn Monroe’dan Hitler’e, Madam Mao’dan Eleanor Roosevelt’e uzanan bir yelpazedeki tarihsel figürleri birleştiren ortak noktalardan birini; karizmayı inceliyor. Peki karizma dediğimiz aslında nedir, iktidar ve nüfuzla nasıl bir bağlantısı vardır?

Kitleleri peşinden sürüklemiş şahsiyetleri karizmatik kılan unsurları, karizmanın farklı farklı türlerini ve iktidarla ilişkisini ayrıntılarıyla ele alan Collins sosyal ağların nüfuz edinmedeki etkisi üzerinde duruyor; karizmayı bağlamına oturtup hangi şartlarda ortaya çıktığını, ne kadar sürdüğünü açıklığa kavuşturuyor.

“Karizma” denen olgunun ardındaki toplumsal mekanizmaları görmek, bu niteliği taşıdığı varsayılan kişilerin uzak ve yakın çevrelerindeki insanlarla nasıl iletişim kurduklarına bakmak, tarihte veya günümüzde üstün hatta ilahi güçler atfedilen şahsiyetlerin “büyüsünün bozulması”na katkıda bulunuyor. Karizmayı gizemli ve kişisel bir yetenek olmaktan çıkarıp toplumsal etkileşimlerin ürünü olarak kavramak, iktidarın nasıl kurulduğunu ve insanların neden bazı kişilerin etkisi altına girdiğini anlamanın da yolunu açıyor.