“Çocukların gözleri! Onlar bahar mevsimindeki gökyüzüne benzer; güneşin gülüşüyle ışığa boğulmuşken, bulutlarından yağmur damlaları saçılır.”
Halit Ziya Uşaklıgil’in kitap olarak yayımlanan ilk romanı Nemide, yazarın edebi anlayışının şekillendiği İzmir döneminin dikkat çekici ürünlerindendir. Yazarlığının henüz başlangıcındaki Uşaklıgil, bu eserinde bireyin iç dünyasına yönelen anlatımı ve karakter yaratmadaki başarısıyla, sonraki yıllarda Türk romanının en büyük ustaları arasında yer alacağının işaretlerini verir.
Annesinden miras kalan veremin gölgesinde yaşayan Nemide, çocukluğundan beri sevdiği Nail ile nişanlıdır. Ancak Nail’in Nahit’e âşık olmasıyla üç genç arasındaki sevgi, sadakat ve kırgınlık giderek derinleşir. Yazar, dönemin yaygın temalarından olan veremi karakterlerinin yazgısını belirleyen güçlü bir anlatı unsuruna dönüştürerek trajik bir aşk hikâyesi kurar.
Yayımlandığı günden bu yana, psikolojik derinliği ve anlatımındaki incelik sayesinde canlılığını koruyan Nemide, Uşaklıgil’in romancılığını anlamak isteyenler kadar bu türün Türk edebiyatındaki gelişimini izlemek isteyen okurlar için de eşsiz bir başlangıç kitabı.
