Diyarbakır'ın kadim ilçesi Çermik'in zengin tarihini gün yüzüne çıkaran bu kapsamlı eser, okuyucuyu jeolojik temellerden arkeolojik derinliklere bir yolculuğa çıkarıyor. Kitap, bölgenin şifalı suları ve mermer yataklarından başlayarak Sinek Çayı'ndaki Paleolitik kaya resimlerine ve Roma dönemi kaya mezarlarına kadar uzanan birikimi sergiliyor.

Alanında uzman isimler, Artuklu zarafetini yansıtan Haburman Köprüsü, Ulu Cami ve bölgenin çok kültürlü yapısını simgeleyen Sinagog gibi mimari şaheserleri inceliyor. Bu yapılar, mimari özelliklerinin yanı sıra Osmanlı vakıf sistemi ve Tanzimat sonrası idari teşkilatlanma gibi sosyal tarih bağlamlarıyla ele alınıyor.

Eser, aynı zamanda bir uyarı niteliğindedir. Çermik'in mevcut mirasının ciddi koruma sorunlarına dikkat çekerken, bu değerleri "yaşayan bir müze" çatısı altında geleceğe taşıma vizyonu sunan temel bir başvuru kaynağıdır.